Endoskopik İşlemler

Endoskopi, vücudun ve içi boş organların içlerini ışık ve kamera donanımlı özel cihazlar ile görüntülemeye yönelik uygulamaların genel adıdır. Tüp bebek tedavisinde endoskopik uygulamalar başlıca Laparoskopi ve Histeroskopi olarak ikiye ayrılır. Laparoskopi, karın içinin gözlenmesi ve ilgili cerrahi uygulamalar için kullanılırken, Histeroskopi, rahim içinin gözlenmesi ve bu organ içerisindeki cerrahi uygulamalar için kullanılmaktadır. Özellikle operatif uygulamalarda, açık ameliyatlara kıyasla doku ve organlara zarar verme riski, enfeksiyon riski, işlem kolaylığı, işlem sonrası ağrı hissinin az olması ve ameliyat izi kalmaması gibi üstünlükleri vardır. Sadece büyük boyutlarda ve çok sayıda myom varlığı ve yumurtalık kanseri gibi özel durumlarda halen açık ameliyatlar tercih edilmektedir.

Laparoskopi:

Laparoskopi işlemi, uygulama endikasyonuna göre tanısal ve operatif (cerrahi) olarak ikiye ayrılır. İşlem, ufakta olsa karında delikler açılması gerektiği ve işlem sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyonlara acil müdahale edilebilmesi için steril ameliyathane ortamında ve genel anestezi altında gerçekleştirilir.

İşlem için öncelikle göbek deliğinden ince bir iğne ile karın boşluğuna girilerek verilen karbondioksit gazıyla karın şişirilir. Sonrasında göbek deliğinin altından küçük bir kesi (yaklaşık 1 cm)  yapılarak, kameralı görüntüleme cihazının karın içine girişini sağlayan trokar borusu yerleştirilir. Bu borudan geçerek karın boşluğuna ulaştırılan ışıklı kamera cihazı ile organların durumu incelenir. Operatif bir işlem uygulanması planlanıyor ise işlem için gerekli aletlerin yerleştirilmesi için 3-4 tane daha trokar borusu yerleştirilebilir. İnceleme ya da operasyonun bitiminde cihazlar çıkarılıp karın içindeki gaz tamamen boşaltıldıktan sonra kesiklere dikiş atılarak işlem tamamlanır.

Laparoskopi sonrası hastanede kalma süresi oldukça kısadır ve çoğunlukla aynı gün taburcu yapılmaktadır. Hasta, tanısal uygulamalarda ertesi günü, operatif uygulamalarda ise 7-15 gün aralığında normal yaşamına geri dönebilmektedir.

 

Tanısal laparoskopi:

Muayene ve ultrason bulguları ile HSG’sinde (rahim filminde) anormallik gözlenmeyen infertil hastalarda, tanısal laparoskopide çoğunlukla farklı bir bulgu gözlenmezken, aşağıda belirtilen problemlerin tanısında oldukça faydalı olmaktadır.

  • Karın içi yapışıklıklar

  • Tüplerde tıkanıklık

  • Endometriozis (çikolata kisti) şüphesi

  • Kronik pelvik (kasık) ağrı

  • Pelvik kitleler

  • Anatomik anormallikler

Operatif (cerrahi) laparoskopi:

İnfertil hastalarda laparoskopik operasyonlar aşağıda belirtilen endikasyonlarda tedavi amaçlı olarak başarıyla uygulanmaktadır.

  • Karın içi yapışıklıkların açılması (adezyolizis)

  • Endometriozis (derecesine göre koterizasyon ya da eksizyon)

  • Over kistlerinin aspirasyonu

  • Myomların alınması (myomektomi)

  • Endometrioma (çikolata kisti)

  • Dış (ektopik) gebelik (salpingostomi)

  • Over torsiyonu (yumurtalık dönmesi)

  • Tüp alınması (salpenjektomi)

  • Bağlı veya tıkalı tüplerin açılması (tubal reanastomoz)

  • Rahim delinmesi (uterin perforasyon)

  • Anatomik bozukluklar (uterus suspansiyonu vb.)

Histeroskopi:

Histeroskopi işlemi, uygulama endikasyonuna göre tanısal ve operatif (cerrahi) olarak ikiye ayrılır. Tanısal histeroskopi (ofis histeroskopi olarakta bilinir) muayenehane ortamında lokal anestezi ile uygulanabilirken, operatif uygulamaların ameliyathane ortamında ve genel ya da spinal anestezi ile uygulanması tercih edilmektedir. Hastanın gebe olmadığından emin olunması ve henüz rahim iç duvarı (endometrium) oldukça ince olacağı ve olası anormalliklerin tespiti kolaylaşacağı için işlem adet kanamasının bitiminden birkaç gün sonra uygulanır.

İşlem için kullanılan görüntüleme cihazı(histeroskop) oldukça ince (5mm) olduğu ve rahim ağzından girildiği için genelde ağrısız bir işlemdir. Yine de bazen geçişi kolaylaştırmak için rahim ağzını gevşetici etkisi olan ilaçların kullanılması gerekebilir. Yine bu amaçla işlem esnasında buji olarak adlandırılan ince uzun çubukların kullanılması gerekebilir. Histeroskop cihazıyla jinekolojik muayene pozisyonundaki hastanın rahim ağzından girilerek rahime ulaşılır ve içeriye verilen karbondioksit ya da sıvı ile rahim yeterince genişletildikten sonra görüntüleme ve inceleme yapılır. İnceleme bitiminde rahim içersindeki gaz veya sıvı boşaltıldıktan sonra işlem tamamlanır.

Histeroskopi sonrası taburcu süresi oldukça kısadır. Hasta tanısal uygulamalarda 1-2 saat,  operatif uygulamalarda ise çoğunlukla ertesi gün taburcu olabilmekte ve normal yaşamına geri dönebilmektedir.

Tanısal histeroskopi:

Rahim içerisindeki olası bir anormalliği saptamak amacıyla aşağıda belirtilen endikasyonlarda uygulanır;

  • Aşırı ya da düzensiz adet kanamaları

  • Tekrarlayan düşükler

  • Rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu-Uterin sineşi)

  • Ultrason muayenesinde rahim içi polip, myom şüphesi

  • Tekrarlayan başarısız tüp bebek denemeleri

  • Rahim içi spiral ya da yabancı madde çıkarılması

  • Rahim kanalının incelenmesi

Operatif (cerrahi) histeroskopi:

Tanısal incelemelerle (HSG, H/S, ultrason) belirlenmiş aşağıda belirtilen rahim içi anormalliklerin düzeltilmesi amacıyla uygulanır.

  • Myom alınması (myomektomi)

  • Polip alınması (polipektomi)

  • Rahim içi yapışıklıkların açılması(adezyolizis)

  • Uterin septum (doğuştan gelen, rahim içi perde doku) alınması

  • Rahim içi damarsal bozuklukların tedavisi